Geen woorden maar daden | Laura Jansen

Met het meesterwerk Elba zette Laura Jansen de standaard. Het was een overwinning op haarzelf, maar het bracht ook twijfel. Totdat ze Ed Harcourt wederom op haar weg vond en samen met hem We Saw A Light maakte. Het is een cumulatie van een ongelooflijke passage in haar leven. Laura ontfermde zich over vluchtelingen op het Griekse eiland Lesbos en vond uiteindelijk rust in haar nieuwe woonplaats Berlijn.

Tekst: Jean-Paul Heck | Fotografie: Anne Dokter

Sommige artiesten zijn geboren voor het succes. Ze stippelen hun loopbaan minutieus uit en bereiken dan wel of niet de doelen die ze nastreven. Bij Jansen gaat heel anders. Toen zij in 2009 doorbraak met haar eerste album Bells leek de wereld bijna als vanzelf aan haar voeten te liggen. In de jaren daarna bleef ze productief, al moesten we toen ook 5 jaar wachten op Elba. Vluchtelingen op het Centraal Station in haar woonplaats Amsterdam zorgden voor een totaal anders levensperspectief.

Ze hielp met de opvang van gezinnen en dat inspireerde haar uiteindelijk zodanig dat ze het vliegtuig nam naar de plek des onheils: het normaliter idyllische vakantie-eiland Lesbos dat in een humanitaire hel was veranderd. Ze zette met een aantal vrienden de hulporganisatie Movement On The Ground op en gaf ziel en zaligheid om de vluchtelingen te redden. Inspiratie leverde het haar niet op, maar wel een stevige persoonlijke crisis en nul inspiratie om muziek te maken. De verhalen over Lesbos zijn terug te lezen in haar boek We zagen een licht. Op het album gaat ze minder diep in op haar periode op het Griekse eiland.

Je hebt twee en een half jaar op Lesbos gezeten, maar het is niet een overheersend motto op dit album.

“Dat kon gewoon niet. Ik zat er zo doorheen en moest een manier vinden om het goed te vertellen. Ik had er ook geen wonderen voor en was gewoon verdoofd door datgene wat ik daar heb gezien. Alles wat ik heb verzameld, komt terug in dagboeken en films die ik heb gemaakt. Ed Harcourt noemde het emotional mining. Je slaat het op en daarna haal je lagen weg tot je bij de kern komt.”

Eigenlijk ben ik vanaf een nulpunt begonnen, al hoor je hier en daar wel invloeden die je meenam vanuit je bijzondere levensreis.

“Ik kon persoonlijk geen troost vinden in wat ik vroeger draaide. Ik luisterde altijd naar muziek die bij mij iets losmaakte en dat kon ik op Lesbos gewoon niet gebruiken. Ik had wel een keyboard meegenomen en heb daar uiteindelijk Lara en Wait For Me geschreven. Ik luisterde vooral naar muziek die de mensen in de kampen draaiden. Zo iemand als de Libanese zangeres Fairuz, dat is nu mijn zondagochtend ritueel geworden. Maar ook muziek uit Kongo en andere plekken. Ik heb gezien dat het mensen optilt uit de meest ellendige omstandigheid. Voor hen was ik gewoon coördinator of lerares, pas bij de laatste internationale meeting kwamen collega’s er achter dat ik een muzikante was. Maar ja, het is ook een skill die daar totaal niet van pas komt.”

Lara vind ik het meest ontroerende nummer op je plaat. Zeker als je het verhaal er achter kent.

“Ik vind het heel moeilijk om over haar te praten. Er zijn over de hele wereld heel veel mensen die er niet meer zijn. Het zijn families die er alles voor doen om hun kinderen een veilige haven te geven. Lara was een Yezidi-meisje die tot een minderheid in Irak hoorde. Zij zijn door ISIS uitgeroeid. De familie van Lara had dat overleefd en zijn in december 2016 in een bootje gestapt. Lara was 9 maanden oud en ik was op het eiland toen ik hoorde dat er een boot was om gegaan. Als vrijwilliger moet je van dienst zijn of uit de weg gaan en ik kreeg op Lesbos die familie toegewezen.

Haar vader dacht dat hij Lara in zijn handen had toen de boot omsloeg, maar het bleek een rugzak te zijn. Ze hebben niet eens tijd gehad om te rouwen, omdat de grenzen dicht gingen en door moesten gaan. Ze zijn uiteindelijk in Duitsland terechtgekomen, maar van Lara hebben ze helemaal niets meer. De telefoon met haar foto’s ligt op de bodem van de zee en ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om jou en iedereen over Lara te vertellen. Ze staat niet eens opgeschreven bij de tienduizend vluchtelingen die zijn overleden. Ik heb de song in een huisje op Lesbos geschreven en haar naam op een truck geschilderd en daar mag nooit meer iemand overheen schilderen. Haar naam in leven houden: dat is mijn opdracht in het leven.”

Had je al als kind een bewustzijn voor de wereld om je heen?

“Voor mijn moeder was het heel belangrijk dat ik met alle mensen kon omgaan. Ze gaf mij veel vrijheid en wij reisden ook erg veel. Zij wilde absoluut dat ik getuige van de wereld was. Ik was als meisje van 12 wel altijd bezig met dierenrechten, dat was een keuze, maar de trip naar Lesbos voelde niet als een keuze. Ik wilde eigenlijk 10 dagen blijven, maar toen ik daar was, kon en wilde ik niet meer terug. Mijn moeder vond het doodnormaal dat ik het deed, maar voor mijn broertjes was het op een gegeven moment wel weer genoeg. Hup Laura, nu weer naar de muziek, riepen zij.”

Het is ook dubbel. Aan de ene kant moet het goed hebben gevoeld om dit werk te doen, maar anderzijds is het ook uitzichtloos.

”Al het werk dat je doet, voelt supergoed. Dat klopt en dat is helemaal niet erg. Maar uiteindelijk voelt het niet meer goed, omdat er een schaduwkant aan liefdadigheid zit. Ben ik nu aan het helpen of hou ik een systeem in stand dat kapot moet? Je houdt het uiteindelijk ook niet vol om mensen constant te zien lijden. In Amsterdam ben ik 2 maanden op het station bezig geweest. Pas daarna ben ik met mijn goede vriend Joost naar Griekenland gegaan. In Amsterdam was ik erg bevriend geraakt met Syriërs die al eerder de oversteek hadden gewaagd en echt mijn vrienden waren geworden. Kunstenaars, muzikanten, hipsters… Zij hadden ook in die bootjes gezeten, net als die mensen in de kampen op Lesbos die ook mijn vrienden zouden kunnen zijn.”

Kun jij de eerste dagen op Lesbos beschrijven?

“We kwamen aan in een idyllisch vissersdorpje, maar dan rij je de hoek om en ineens zie je een miljoen zwemvesten. Toen ik de eerste boot zag, dacht ik maar één ding: laat die baby’s niet uit jullie armen vallen. Het rare is dat je er gewend aan geraakt. Uiteindelijk ben ik gestopt. Ik was helemaal op. Ik kon werkelijk niets meer. Ik ben echt door mensen die van mij houden van het eiland getrokken en heb daarna een jaar therapie gehad. Ik ben daarna naar Berlijn gegaan. Waarom?

Ik wilde niet iemand in de Albert Heijn tegenkomen die aan mij zou vragen hoe het met mij gaat. Ik wilde in Berlijn uit elkaar vallen. Gelukkig wonen er veel van mijn bevriende muzikanten. Ik woon nu om de hoek van Sonnenallee waar heel veel Syrische en Armenische mensen zich hebben gevestigd. Veel vluchtelingen ook die daar ook gewoon hun winkeltjes zijn begonnen. Zij hebben het gered.”

Je keerde ook gewoon weer terug bij je oude label. Hoe ging dat?

”Volgens Thijs Mantel van Universal ben ik nooit weggeweest. Hij is altijd met mij in contact gebleven, ook toen ik in Lesbos zat. Hij is ook een groot fan van Ed Harcourt. Het werken met Ed was geweldig. We hadden zes nummers en opeens besefte ik dat wij met een plaat bezig waren. Ed heeft mij zelf benaderd om weer aan de slag te gaan. Hij heeft ook meegewerkt aan Elba en we zijn destijds meteen goede vrienden geworden. The Island en Berlin waren de eerste twee songs die ik schreef en toen voelde ik wel dat ik het weer kon.”

Wanneer had je zoiets van: Laura, ik ben er weer!

“Toen Ed ging huilen en zei: it is fucking great, toen wist ik dat wij op het goede pad zaten. Na tien liedjes hadden we het verhaal verteld, maar moest ik vanwege corona een jaar wachten. Wij hebben zang en piano bij Ed opgenomen. Van hem mocht ik alles maar drie keer doen. Hij werkt op een hele ouderwetse manier en dat past bij mij. Weet je: hij weet wat ik voel en denk. We zien de afbrokkeling van de wereld voor ons ogen gebeuren. Daar kun je cynisch, maar ook grappig over doen. Kijk, ik ben de laatste jaren door een evolutie gegaan en ik heb nu echt schijt aan alles. Ik wil geen discussies meer.”

We Saw A Light van Laura Jansen is nu te koop.

Deel bericht op

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Meer nieuws

Tien vragen aan Jett Rebel

Het was een tijdje rustig rond Jett Rebel, maar dat betekende niet dat de muzikale alleskunner stilzat. Hij nam namelijk meerdere albums op, waarvan Pre-Apocalypse

Lees meer