Amy Winehouse | Terugblik

De tijd gaat snel. 23 juli is het alweer 10 jaar geleden dat Amy Winehouse overleed. Slechts 27 jaar oud. Maar telkens zijn er momenten dat haar vrij kleine, maar indrukwekkende muzikale nalatenschap wordt geëerd. Met The Collection – een box waarin al haar muziek zit – en The 12 x 7 Singles Collection blikt haar label terug op al dat moois van de frêle Engelse.

Tekst: Jean Paul Heck

“Ik zal nooit een alcoholist worden.” Met deze woorden namen Amy Winehouse en ik op 8 februari, 2007 afscheid in de kleedkamer van Paradiso in Amsterdam. De realiteit haalde die woorden op 23 juli 2011 met
passen van zevenmijlslaarzen in. Het was een raar weekeinde. Een dag ervoor had Anders Behring Breivik in Noorwegen een massaslachting aangericht in Oslo en op het eilandje Utoya. Logisch dat de dood van Winehouse in eerste instantie een journalistieke voetnoot was. Pas toen de kruitdampen in Noorwegen waren opgetrokken, werd pas duidelijk wat de impact van de Engelse zangeres op de muziekgeschiedenis was geweest.

Winehouse was een korte periode de succesvolste zangeres, maar ook eentje die in de laatste jaren van haar carrière bovenaan de dodenlijst stond. Ik sprak haar in 2004 in Nighttown Rotterdam.
Ze was toen al aanstekelijk ordinair en grof en had net haar debuutplaat Frank afgeleverd. Een kleine 4 jaar later was dat nog steeds zo, alleen bleek de voorheen wat mollige Engelse behoorlijk te zijn
afgevallen. Toen ik binnenkwam, zette ze meteen een fles whiskey voor mijn neus met een belachelijk groot longdrinkglas er naast. Drie whiskeys verder praatte ze honderduit over haar laatste depressie.
Het bleek de voorbode te zijn van een nog zwaardere die haar in 2011 op de voorpagina’s bracht van alle kranten en muziekbladen over de hele wereld. Hier een reconstructie van de gesprekken die ik destijds met Amy had.

13 Maart 2004 – Nighttown, Rotterdam

Haar debuutalbum Frank werd onlangs in Nederland overladen met goede kritieken. Toch gaat de Engelse Amy Winehouse elk interview met enig wantrouwen in. “Ik krijg altijd de standaardvraag waarom ik mannen zo haat. Dat is natuurlijk bullshit, ik hou van mannen, meer dan welke vrouw ook.” De scepsis van de zangeres uit London is wel te begrijpen, maar haar landgenoten hebben het niet helemaal op deze kleine schreeuwlelijk.

De kritieken op Frank waren net als hier erg goed, maar haar persoontje zorgde toch voor enige roering in de media. Winehouse zou volgens de Britse media haast op een seksistische manier neerkijken op het mannelijk geslacht. De 20-jarige zangeres haalt daar echter haar ranke schouders voor op. “Het is het lot van vrouwelijke artiesten dat ze in de regel door mannen worden geïnterviewd.
Zij interpreteren dit soort dingen volledig verkeerd.”

Amy Winehouse kan het weten want tot vorig jaar werkte zij als eindredactrice bij een van de grootste roddelkranten ter wereld. “Dat was een machtig mooie baan, omdat ik eigenhandig met één verandering in een stuk, de carrière van iemand die ik niet mocht volledig kapot kon maken.” Hier spreekt het hart van een prijsvechter. Iemand die al op jonge leeftijd in aanraking kwam met de schaduwzijde van het leven. Frank verwijst dan ook niet naar een van de talloze vriendjes die ze heeft gehad. Frank staat voor eerlijkheid. Dat ze journalisten ontvangt in een versleten jas met bontkraag en tussendoor knaagt aan een sigaretje dat tussen haar gele tanden hangt, zou je echter kunnen uitleggen als poging tot overdreven imagovorming.

Dat ze nauwelijks verstaanbaar Engels uitspuugt en vol lof opgeeft  over haar turbulente periode als scholier, versterkt die gedachte. Maar dat is volgens haar een complete misvatting. “Ik ben wie ik ben en weiger mij aan te passen aan de normen die in de showwereld heersen. Ik ga hier niet de feministe zitten uithangen.

Dat zou veel te makkelijk zijn. Trouwens, ik haat feministen, wat een zielig volk is dat. Zij maken door hun drammerigheid het probleem van de onderdrukte vrouw alleen maar erger. Wij moeten op een creatieve manier vechten voor onze rechten. Ik doe dat met mijn muziek.”

Gifbekertjes

Een voorbeeld daarvan is haar eerste single Stronger Than Me. In de tekst moet haar laatste lover het behoorlijk ontgelden. Na talloze verwensingen vraagt ze hem uiteindelijk of hij misschien een homo is. “Ik hou ervan om in elk nummer een woordgrapje te gebruiken. Frank staat vol persoonlijke teksten, maar door dat vleugje humor kijk ik niet alleen verbitterd terug, maar zit er toch ook iets luchtigs in.” Je zou het ook een beetje galgenhumor kunnen noemen, want ondanks haar leeftijd heeft Winehouse al behoorlijk wat ellende meegemaakt. “Ik heb al heel wat gifbekertjes leeggedronken en vaak op het randje gebalanceerd.

Het schrijven van teksten zorgde ervoor dat ik ternauwernood aan de goede kant van de streep bleef.” Haar dagboek staat vol met zwarte bladzijden. Vooral haar schoolloopbaan is op zijn zachtst gezegd nogal excentriek. “Op school deed ik helemaal niets, alleen maar leraartje pesten. Dat had ik echt tot kunst verheven. Ik heb een handvol scholen van binnen gezien en allemaal zaten ze vol met inspiratieloze grijze muizen.
Mijn dag begon altijd pas ’s avonds om zeven uur. Dan trok ik mij terug met mijn favoriete platen en draaide ik songs van zangeressen zoals Sarah Vaughan, Dinah Washington en Minnie Ripperton, maar ik luisterde ook naar snelle, donkere hiphop. Door te luisteren naar plaat van Roy Ayers [vibrafonist] leer je meer dan van de leerstof die je in een heel schooltrimester krijgt.”

Net zoals jazzmuziek is ook hiphop een belangrijke invloed voor Winehouse. “Ik hou echt van goede hip-hop. Outkast en The Beastie Boys zijn nu wat tekstschrijvers zoals George Gershwin en Cole Porter in de jaren 30 waren. Het is immers verschrikkelijk moeilijk om de juiste woorden in een ritme te plaatsen. Ik denk dat goede hiphop de nieuwe jazz is. Hiphop is meer geworden dan een aardig deuntje waar je lekkere seks op kan hebben. Trouwens, op Frank kan je enorm goed vrijen, maar halverwege de daad moeten ze wel wakker schrikken en opeens doorhebben dat ze verdomme wel op Amy Winehouse een nummertje liggen te maken!”

8 Februari 2007 – Paradiso, Amsterdam

In Engeland heeft ze dronkenlap Pete Doherty allang van de voorpagina’s verdreven. Wat wil je als je regelmatig het podium onderkotst, je eigen fans in elkaar ramt en in een stomdronken bui, sterren zoals Bono en Oasis voor het oog van BBC-camera’s durf te beledigen. Het zal Amy Winehouse een rotzorg zijn. Deze 23-jarige Engelse met het uiterlijk van een sloerie, heeft toevallig een dijk van een stem en stijgt met haar tweede cd Back To Black naar grote hoogte.

Waar Doherty door al dat misbaar al bijna 2 jaar lang geen goed liedje heeft geschreven, lijkt Winehouse zonder enig probleem met het jaar beter te worden. Goede wijn behoeft geen krans, zeker als je zelf een grootverbruiker bent. En getuige haar hitsingle Rehab peinst ze er niet over daar iets aan te veranderen. In het Amsterdamse Paradiso maakt Winehouse haar schoftenaam helemaal waar. Bij binnenkomst in haar kleedkamer wordt een slap handje gevolgd door de ideale binnenkomer: “Wat wil je drinken? Een wodka of een Jack Daniels?”

Voor een jonge mevrouw die volgens de Engelse tabloids sinds kort de drank heeft  afgezworen, doet Amy Winehouse er alles aan om die lezing in twijfel te trekken. Een paar jaar terug had ze nog met de whiskeyfles in haar hand de eerste interviews aan Nederlandse journalisten gegeven. Die waren geschokt, maar tegelijkertijd ontroerd door de grote bek van het toen nog maar 20-jarige talent.

Wiet

Drie jaar later is de wereld om haar heen, maar vooral Amy Winehouse anders geworden. Het aantal tatoeages is verdubbeld en de oude garderobe kan ze weggooien. Van haar voluptueuze verschijning is immers weinig meer over. “Ik ben eerst tien kilo afgevallen, omdat ik eruit zag als een vette zeug. Daarna ben ik gestopt met het roken van wiet. Even maar hoor, want ik kan er niet afblijven.” En dan dat drankprobleem.

Zodra de fles wodka eindelijk fysiek op tafel komt, schuif ik voor haar een stapel Engelse roddelkranten zoals The Sun en The Daily Mirror opzij. Winehouse snapt meteen de hint. “Ik lees ze wel, maar het
interesseert mij geen zak wat ze over mij schrijven. Die zanger van Frankie Goes To Hollywood [Holly Johnson] zei altijd: Slechte aandacht is ook aandacht. Zo denk ik er ook over.”

Die aandacht was de laatste maanden overigens behoorlijk heftig. Eerst zong ze tijdens de televisieshow van collega en feestbeest Charlotte Church ladderzat de Michael Jackson-song Beat It. Daarna beledigde zij tijdens een Award-uitreiking in het zicht van de televisiecamera’s U2-zanger Bono door tijdens zijn ongetwijfeld verheven preek hardop te sneren: Oh, you, fuck of! Winehouse lacht als het incident voorbijkomt en plukt nog maar eens aan haar suikerspinkapsel waarmee ze sinds kort door het leven gaat. Het past bij de muzikale omslag die op Back To Black te horen is.

“Het laatste jaar heb ik alleen maar naar oude platen geluisterd van vrouwengroepen, zoals: Martha & The Vandellas, The Supremes en vooral The Ronettes. Ronnie Spector is mijn heldin. Op haar wil ik lijken.”

‘IK DRINK ALLEEN ALS IK VERLIEFD BEN OF IN EEN DEPRESSIE GERAAK ALS IK WEER EENS IETS STOMS HEB GEDAAN’

Zaterdag 24 juli, 22.05 uur, NPO 3

In 2004 interviewt regisseur Arjan Vlakveld haar als enige in Nederland op beeld. Hij heeft de banden altijd bewaard en het grootste deel van dit gesprek is nog nooit eerder vertoond. In de loop van de jaren ontmoet hij meer mensen die Amy hebben gesproken of gezien. Waaronder onze Hoofdredacteur Jean Paul Heck!

Allemaal hebben ze een verhaal. In de documentaire Amy Winehouse in Nederland maakt Vlakveld een reconstructie van de momenten dat Winehouse Nederland aandeed.

Deel bericht op

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Meer nieuws